,Osmanlıda’ki ismi”Hısn-ı Keyfa” olan tarihteki önemini Artuklular’ın 1101 yılında buraya hakim olması ile kazanmıştır. Bu tarihten itibaren o günkü ismi ile Hısn Keyfa, Orta Çağ’ın önemli şehirlerinden biri olmuştur. Artuklular, bölgenin idaresinde zaman zaman söz sahibi olduklari gibi, Hasankeyf’te de önemli eserler bırakmışlardır.
Kuzeyden güneye kıvrılıp giden Dicle nehri üzerinde bulunması ve o günlerde ticaretin önemli bir kısmının nehir yoluyla yapılması nedeniyle Hasankeyf, ticari ve ekonomik olarak da gelişmiştir.
Hasankeyf’i Artuklular’dan alan (1232) Eyyubiler, henüz bölgeye tam hakim olamadan Moğol istilasi ve harabiyeti ile karşılaşmıştır. Birçok yerleşim yeri gibi burası da altüst olmuştur.
Eyyubiler, Moğol şokunu atlattıktan sonra 14. yüzyıl başlarından itibaren Hasankeyf’i yeniden imar etmeye başlamıştır. Özellikle bugün Hasankeyf’te bulunan birçok eserde imzası bulunan Eyyubiler’in, Sultan Süleyman zamanında bu imar faaliyeti zirveye ulaşmıştır. Hasankeyf, bu yıllarda tarihinin en parlak dönemlerinden birini yaşamıştır.
Nihayet Osmanlılar’ın gücüne karşı direnemeyen, Safeviler’in baskıları ve iç hesaplaşmalarla iyice yıpranan Eyyubiler, 1515 yılında burayı Osmanlılar’a bırakmıştır. Bu tarihten itibaren şehir, tarihi önemini kaybederek günümüze gelmiştir.
